وحدت عمومی یا وحدت خصوصی؟ قهقرا از اجتماع وحدوی، به وحدت اجتماعی!
خواص همواره به این میل دارند که خود را مساوی با همه ببینند، بنابراین، وحدت نکردن با خود را وحدت نکردن با همه و معنای حقیقی تفرقه می پندارند؛ این پندار ظاهرا در برخی از اعضای چند + چند هم وجود دارد. بر این اساس، مفهوم وحدت و همگرایی را در کلام حضرت امیرالمومنین (ع) و امام خامنه ای واکاوی می کنیم؛
وحدت عمومی و تفرقه خصوصی؟ یا وحدت خصوصی و تفرقه عمومی؟ همواره کسانی در هوس تامین منافع اختصاصی خود بوده اند؛ اینان، به میزان هوسشان به تامین منافع اختصاصی، از بدنه مردم و رعایت منافع عمومی دور شده اند. در مساله وحدت، اگر ما به کانون های قدرت و ثروت که کمابیش هوس تامین منافع اختصاصی خود دارند، نزدیک شویم، از بدنه مردم و منافع عمومی یا به عبارتی، از وحدت عمومی دور شده ایم.
الف. فرموده رسول الله (ص): «عَلَیکُم بِالسَّوادِ الأعظَم۱» بر شما باد اکثریت مردم [دیندار، نه اقلیت خواص سیاست باز] باید به دنبال وحدت عمومی باشیم؛ با عموم مردمی باشیم که دین و ولایت را قبول دارند نه اینکه با مراعات رجال سیاست باز، به دنبال وحدت خصوصی باشیم! زیرا مفهوم وحدت خصوصی، تفرقه عمومی است.
ب. امیرالمومنین (ع): «با اکثریت مردم [دیندار۲] باشید! براستی که دست یاری خداوند، به همراه جماعت است و از تفرقه بپرهیزید ...۳». لازمه وحدت خصوصی با خواص کم بصیرت بریده از بدنه مردم هشیار ، افتادن به دام تفرقه عمومی است؛ و لازمه وحدت عمومی با «السَّوادِ الأعظم» تن دادن به تفرقه خصوصی است؛ جدا شدن از کسانی که هل من ناصر امام خامنه ای را در فتنه ۸۸ به سکوت برگزار کردند و به جای منافع مردم و نظام، منافع خود و حزب خود را پی می گیرند. التبه به همان میزانی که از تراز امام و امت، سقوط کردند، از همگرایی هم دور می مانند.
ج. سخن امام خامنه ای در جمع اعضاى خبرگان، دوم مهر ۸۸: «يكى از خطوط كارى اصلى دشمن، همين مسئله تفرقه است كه شما آقايان بر روى او بحق تكيه كرديد، در گزارش هم بيان فرمودند، در بيانيه پايانى خبرگان هم به اين مسئله اتحاد توجه شده؛ بسيار مسئله مهمى است.»
این اتحاد بسیار مهم، وحدت عمومی است یا وحدت خصوصی: امام خامنه ای در ادامه همان سخن پیش: «مسئله اتحاد ملت و كارى كه براى ايجاد تفرقه دارد انجام مىگيرد، بسيار مسئله مهمى است. ما نشانههاى وحدت عمومى مردم را داريم مىبينيم. شما نماز جمعهها را در ماه رمضان ديديد، روز قدس را ديديد، نمازهاى عيد فطر را ديديد؛ چه عظمتى! انسان وقتى نگاه مىكند- نه فقط در تهران، در مشهد، در اصفهان، در كرمان، در تبريز، در مناطق مختلف- منظره، منظرههاى بىنظيرى است؛ اصلًا شايد در طول تاريخ اسلام، هرگز نماز عيد فطر با اين عظمت، با اين شُكوههاى عجيب- در نقاط مختلف يك كشور، نه فقط در يك شهر- ديده نشده! ما امروز اينها را داريم؛ اينها همه نشانه وحدت است؛ نشانه همدلى مردم است؛ نشانه اين است كه يك مركز مشتركى وجود دارد كه مردم علىرغم اختلافات جزئى و فرعىاى كه باهم دارند، در گرايش و انتماء به اين اصل، متفقاند؛ دلشان متوجه اين مركز است؛ كه اين مركز هم دين است، اصول اسلامى است، ارزشهاى والاست، دين خداست. اين، خيلى چيز مهمى است. خوب، همه بايد در مقابل اين وحدت سر فرود بياورند! وقتى اين وحدت را مىبينند. مىبينيم كه متأسفانه بعكس، بعضى دم از تفرّق مىزنند، از روى جهالت، غفلت؛ واقعاً محمول بر غفلت است اين چيزها، بيش از آنچه كه بر چيزهاى ديگرى انسان بخواهد اينها را حمل كند. اين، مسئله مهمى است. مسئله ايجاد وحدت؛ وحدت مذهبى، وحدت قومى، وحدت سلائق سياسى، اينها مهم است؛ بايد سعى كرد. يكى از خطوط دشمن، ايجاد تفرقه است؛ هرچه بتوانند، در هرجا بتوانند، در هر سطحى كه بتوانند؛ در سطوح مختلف؛ از مسئولين، غير مسئولين، آحاد مردم، بين خودِ گروههاى روحانى، بين خودِ گروههاى دانشگاهى، بين خودِ جمعها و جمعيتهاى واحدهاى ديگر اجتماعى، و بين اينها با يكديگر ايجاد اختلاف كنند، و بين مذاهب.»
قهقرای ۷+۸ از اجتماع وحدوی به وحدت اجتماعی: قطعا آنچه در نظام اسلامی تعیین کننده بوده است، دو رکن امام و امت با محوریت دین بوده است. الان هم در تعریف وحدت و عناصر غیرقابل انعطاف آن، باید امام و امت را با محوریت دین، لحاظ کرد! اگر چنین شود، ما به اجتماع توحیدی یا اجتماع وحدی رسیده ایم؛ اما خلاصه شدن در وحدت با اشخاصی که سبب تفرقه و جدایی ما از تراز گفتمانی امام و امت می شود، ما را به وحدت اجتماعی تنزل می دهد، وحدتی که سال هاست در کشور وجود داشته است. اما اگر در جامعه ای، امکان تحقق اجتماع وحدوی نبود، باید به وحدت اجتماعی تن داد، حتی به وحدت با مخالفان گفتمانی خود. چون اگر وحدت اجتماعی نباشد، جامعه نیست و اگر جامعه نباشد، بشر به سعادت تعریف شده برای وی نمی رسد. اما در جامعه وحدوی ایران اسلامی و ولایی؛ نباید به قهقرای وحدت اجتماعی فکر کرد؛ بلکه باید به اجتماع وحدوی اندیشید؛ اجتماعی که امام و امت بر مبنای دین و رویکرد توحیدی نه حزبی و باندی و التزام به کانونهای قدرت و ثروت، به سمت ظهور منجی عالم (عج) و تحقق اجتماع وحدوی جهانی به پیش می روند.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
۱. الصوارم المهرقة، ص ۳۰۰.
۲. رسول الله (ص): «يا حبيبي جبرئيل! لمن هذا القصور و ما شأنها؟ فقال لي جبرئيل: ... لشيعة أخيك عليّ و خليفتك بعدك على أمّتك، و هم يدعون في آخر الزّمان باسم يوذيه غيرهم، يسمّون الرّافضة، و إنّما هو زين لهم، لأنّهم رفضوا الباطل و تمسّكوا بالحقّ، و هم السّواد الأعظم» الانصاف فی النص علی الائمةِ» با ترجممه رسولی محلاتی، ص ۴۷۷.
۳. وَ الْزَمُوا السَّوَادَ الْأَعْظَمَ فَإِنَّ يَدَ اللَّهِ مَعَ الْجَمَاعَةِ وَ إِيَّاكُمْ وَ الْفُرْقَةَ فَإِنَّ الشَّاذَّ مِنَ النَّاسِ لِلشَّيْطَانِ كَمَا أَنَّ الشَّاذَّ مِنَ الْغَنَمِ لِلذِّئْبِ أَلَا مَنْ دَعَا إِلَى هَذَا الشِّعَارِ فَاقْتُلُوهُ وَ لَوْ كَانَ تَحْتَ عِمَامَتِي هَذِهِ ... فَإِنْ جَرَّنَا الْقُرْآنُ إِلَيْهِمُ اتَّبَعْنَاهُمْ وَ إِنْ جَرَّهُمْ إِلَيْنَا اتَّبَعُونَا» نهجالبلاغه، خطبه ۱۲۷. خطاب امیرالمومنین به خوارج است و منظور از السواد الاعظم، اکثریت یاران امام علی است نه اکثریت مطلق؛ یعنی الف و لام در السواد الاعظم، ال و لام جنس نیست، بلکه الف و لام عهد ذکری یا ذهنی است؛ یعنی بر شما باد به «این» اکثریت خاص. به حمد الهی، الان اکثریت مردم ایران، اکثریت مومن، هشیار و با بصیرت هستند.