بازباران

اگر این تبین امام خمینی از کلام حضرت امیرالمومنیبن علیه السلام را با کلام دیگر از حضرت امیرالمومنین (ع) ضمیمه کنیم؛ به نتایج دیگری هم می رسیم:«النَّاسُ ثَلَاثَةٌ فَعَالِمٌ رَبَّانِيٌّ وَ مُتَعَلِّمٌ عَلَى سَبِيلِ نَجَاةٍ وَ هَمَجٌ رَعَاع‏» نهج‏البلاغه، خطبه 147. ای کمیل، مردم سه دسته اند، عالمی ربانی، علم جوینده ای در راه نجات و گروه بی هویتی که دنباله رو این و آن هستند.

بالاخره اگر اهل فلسفه و عرفان از آن جهت که اهل فلسفه و عرفان هستند، عالم ربانی و "العلماء بالله" نیستند، و عالم بالله به معنای عالم به حلال و حرام و دین شناسان هستند، باید گفت متعلم و جوینده راه نجات هم نیستند، زیرا اساسا فلسفه و عرفان، علم الهی نیست که متخلق به آن، عالم بالله شود. یک گزینه می ماند و آن هم "همجٌ رعاع" است. یعنی حزب باد؛ کسانی که بادهای استراتژیک آن ها را جابجا می کند و به قدری سبک هستند که امن ترین جا برای خود را کنج انزوا و کتابخانه می بینند.

البته اگر ولیّ امر الهی یادگیری فلسفه را به دلایلی ضروری دانستند، کسانی که به دلیل این مساله، به یادگیری فلسفه همت می گمارند، قطعا در مسیر ربانی ای حرکت کرده اند.

امام خمینی هم چنین در صفحه ۷۸ از همین کتاب می گوید که فقیه به معنای دین شناس است نه مساله گو و مجتهد مصطلحی که ابعاد سیاسی و اجتماعی دین را نمی فهمد و فقط فقه و اصول مصطلح را یاد گرفته است. با این حساب، بسیاری از فقها و فلاسفه و عرفا عالم واقعی نیستند.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۱. مسلما منظور از ربانی، لزوما ائمه معصومین نیست، زیرا طبق بیان قرآن، ربانیونی هم هستند که در جایی که باید امر به معروف می کردند، نکردند و مسلما این کار یک ترک واجب عظیم است: «لَوْ لا يَنْهاهُمُ الرَّبَّانِيُّونَ وَ الْأَحْبارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الْإِثْمَ وَ أَكْلِهِمُ السُّحْتَ لَبِئْسَ ما كانُوا يَصْنَعُون» مائده، ۶۳.